تفسير : اعمالى همچون سراب ! از آنجا كه در آيات گذشته سخن از نور خدا ، نور ايمان و هدايت ، بود ، براى تكميل اين بحث ، و روشن شدن حال آنها در مقايسه با ديگران ، در آيات مورد بحث سخن از ظلمت كفر و جهل و بى ايمانى ، و كافران تاريكدل و منافقان گمراه مىگويد ، سخن از كسانى مىگويد كه به عكس مؤمنان كه زندگى و افكارشان « نُورٌ عَلى نُورٍ » بود ، وجود آنها « * ( ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ ) * » است ! سخن از كسانى است كه در بيابان خشك و سوزان زندگى بجاى آب به دنبال سراب مىروند ، و از تشنگى جان مىدهند ، در حالى كه مؤمنان در پرتو ايمان چشمه زلال هدايت را يافته و در كنار آن آرميده‌اند . نخست مىگويد : « كسانى كه كافر شدند اعمالشان همچون سرابى است در يك كوير ، كه انسان تشنه آن را از دور آب مىپندارد » ( * ( وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُه الظَّمْآنُ ماءً ) * ) . « اما هنگامى كه به سراغ آن مىآيد چيزى نمىيابد » ( حتى اذا جاءه لم يجده شيئا ) . « اما خدا را نزد اعمال خود مىيابد و حساب او را صاف مىكند » ! ( * ( وَوَجَدَ اللَّه عِنْدَه فَوَفَّاه حِسابَه ) * ) . « و خداوند سريع الحساب است » ! ( * ( وَاللَّه سَرِيعُ الْحِسابِ ) * ) . « سراب » در اصل از ماده « سرب » ( بر وزن شرف ) به معنى راه رفتن در سراشيبى است و « سرب » ( بر وزن حرب ) به معنى راه سراشيبى است ، به همين مناسبت « سراب » به تلالؤى مىگويند كه از دور در بيابانها و سراشيبىها نمايان مىشود و به نظر مىرسد كه در آنجا آب وجود دارد ، در حالى كه چيزى